اوست حال چگونه ممكن است مدلول مطابقى مشمول ادله حجيت نباشد ، ولى مدلول التزامى باشد ؟ آيا اين فرع زائد بر اصل نيست ؟ قلت : دو مطلب است : 1 . اصل التحقق و الوجود . 2 . حجيت الموجود . حال مدلول التزامى در اصل تحقق و وجود تابع مدلول مطابقى است ؛ يعنى تا كلام داراى دلالت مطابقيه نباشد دلالت التزاميه هم نخواهد داشت ، ولى در حجيت تابع او نيست چه‌بسا مدلول مطابقى حجت نباشد و يا در اثر معارضه از حجيت ساقط شود ، ولى مدلول التزامى به حال خود باقى بوده و حجيت هم داشته باشد . نتيجه : به نظر ما حق آن است كه تفصيل دهيم در اجماعات منقوله ميان اجماعى كه كاشف از حكم شرعى در نظر منقول اليه باشد و ميان آن اجماعاتى كه كاشف از رأى معصوم عند المنقول اليه نباشد و لو عند الناقل كاشف است و بگوييم : اولى حجت است ، ولى دومى حجيت ندارد .